Mayo killapa 27 punchawninpim kachkanchik. Kay killapim sapa wata Ñawpa Pachamanta Hamuq Rimaykunata tuykuy imana ruraykunawan yuyaymananchik. Wakinchik runakunam rimanakuy raymiwan, wakiqninchikñataq takiy raymikunawan utaq siqikuna ruraywan raymichinchik. Kayna ruraykunawanmi Perú suyupi paqarimusqanchik rimayta waqaychanchik.

Kay rurayqa 1975 watapi 21156 Kamachiy qillqawanmi, Perú suyupa kamachiqnin Juan Velasco Alvarado, qichwa rimayta riqsirqanwan parimurqa. Chaypachaqa “Día del Idioma Nativo” sutiwanmi paqarimurqa; qipa watakunatañam Ñawpa Pachamanta Hamuq Rimaykuna sutiwanqa riqsinchik.

Manaraqmi mayqan gen rimay parachisqanta yachanchikchu, chaynapim rimaykuna qulluptinqa mana yapamanta parichinanchikpaq kanchu. Manam kaynalla kaptinchu waqaychanchikqa. Ñawpa pachapi taytamanchikunapa musquyninkuta, hamutayninkuta, yachayninkuta, musyayninkuta, llakikuyninkuta, kusikuyninkuta apaptinmi waqaychanchikqa. Chaynallataq ñuqanchikpa kaqkunatapas qipa hamuqkunaman haypachiptin raymikunawan yuyamanchik hinaspa waqaychanchik qipa watakunaman yachananpaq.

Kunan watakunaqa Perú suyupim ñawpa pachamanta hamuq rimaykuna rimaqkuna utaq mana rimaqkuna allin kasqantam riqsiykunku. Chaynapim rimay pinqakuykuna chinkarichkan. Misterio de Culturapim rimay tikrachiqkuna kanakupaq yachachin, Misterio de Educaciónpim warma yachachiqkuna rimasqankuta tupuspa qawan hinaspa yachachiyman chaskinku, universidadkunapim yachay apasqankumanta qillqa hurqunankupaq chachninchanku; willakuykunapipas tarikunkuñan. Chaynapim TV Perú, Illaraiywan Yachariywan wayrawasikunapi paqarimusqanchik rimaykunapi willakuykunata willakamunku.

Paykunapa rurayninkupa wakinpim Hamutaypacha qillasqa willakuy tarikun. Kaymantam waqaychayta, llapa rimaqninkuanta riqsiykamuniku. Wiña wiñaypaqyá rimayninchikuna kawsachunku.